In 2005 gebruikten 70.000 Nederlanders medicatie tegen ADHD, vorig jaar waren dat er 220.000. Dit is een stijging van ruim driehonderd procent. Steeds meer ouders laten hun kind behandelen voor ADHD Is het een modegril of een noodzakelijke diagnose?

Wat is ADHD?

De afkorting ADHD staat voor ‘Attention Deficit Hyperactivity Disorder’.

In het Nederlands spreken we over een ‘aandachtstekortstoornis met of zonder hyperactiviteit’.

ADHD komt in twee vormen voor:

1. Het kind heeft alleen aandachtsproblemen: het heeft grote moeite om zich te concentreren. Dit wordt ook wel ADD (Attention Deficit Disorder) genoemd.

2. Het kind vertoont de drie kenmerken van ADHD: aandachtsproblemen, impulsiviteit én hyperactiviteit.

Hoe werken de hersenen bij ADHD?

Bij mensen die last hebben van ADHD werkt de rem op de inkomende prikkels en uitgaande impulsen in de hersenen niet goed. Dit speelt zich af in het frontale hersengebied en heeft gevolgen voor sommige functies. Die functies in de hersenen zijn: organiseren, plannen, aandacht richten en emoties beheersen. Jongeren met ADHD hebben moeite om dingen te bedenken zoals: waar was ik net en waar wil ik naartoe hoe, wat moet er eerst gebeuren en wat komt er daarna, hoe stel ik me flexibel op om mijn plannen daadwerkelijk uit te voeren. Misschien herken je jezelf in sommige dingen.

Oorzaken van ADHD

Bij het ontstaan van ADHD spelen zowel erfelijke als omgevingsfactoren een rol. De ernst van de verschijnselen wordt bepaald door een wisselwerking tussen erfelijke afwijkingen en wat er daarna in het leven van een kind gebeurt.

Hierdoor functioneert een kind met ADHD vaak beter wanneer er vanuit zijn omgeving speciale aandacht is voor zijn afwijking.

Positieve omgevingsfactoren voor een kind met ADHD zijn:

  • structuur aanbieden;
  • interessante activiteiten aanbieden;
  • goed gedrag veelvuldig belonen;
  • één op één aandacht geven, direct toezicht.

Het effect van medicijnen voor ADHD

  • het kind kan zijn aandacht beter houden bij wat hij doet;
  • het kind kan zich beter concentreren;
  • het impulsieve gedrag van het kind vermindert;
  • het hyperactieve gedrag van het kind vermindert.

Medicatie kan een positief effect hebben op:

  • de ‘bereikbaarheid’ van uw kind voor opvoedkundige maatregelen;
  • de prestaties op school;
  • het verloop van sociale contacten;
  • de fijne motoriek;
  • het afnemen van impulsieve agressie.

Wanneer worden medicijnen voorgeschreven?

Het voorschrijven van medicijnen voor ADHD kan worden overwogen bij:

– problemen thuis, op school of tijdens vrijetijdsbesteding;
– belemmering van de ontwikkeling van het kind;
– moeilijke omgang met leeftijdgenootjes
– het onder niveau presteren op school;
– onvoldoende vooruitgang, ondanks extra steun, structuur en begeleiding.

Samen met een team van specialisten wordt echter eerst altijd gekeken of er echt spraken is van ADHD. In een aantal gevallen kan ook de gezinssituatie of gebeurtenissen van buitenaf de oorzaak zijn van bepaalde gedragskenmerken.

Ook wordt gekeken of er echt medicatie nodig is, of dat er door intensieve begeleiding en therapie het e.a. kan worden opgelost. Vaak worden ook beide ingezet.

ADHD medicatie op een rij

In bijna alle medicijnen voor ADHD zit het stofje Methylfenidaat. Dit stofje zorgt voor een positief effect op de drukte in je hoofd of je concentratieproblemen, zonder negatieve effecten zoals verslavingsrisico’s. Methylfenidaat zit in verschillende merken pillen, die allemaal net iets verschillen in hoe lang ze werken. Omdat er in al die pillen Methylfenidaat zit, gebeurt er in je hersenen eigenlijk hetzelfde.

Voorbeelden zijn:

Ritalin
Concerta
Medikinet
Equasym

Ritalin en ook Concerta zijn op zichzelf niet verslavend; dit is gebleken na 40 jaar ervaring met dit medicijn. Er zijn ook middellang werkende middelen zoals capsules Medikinet of Equasym. Deze werken zes tot acht uur. Ook wordt dexamfetamine weleens voorgeschreven bij ADHD en heel soms clonidine. Als Methylfenidaat niet werkt, schrijft de arts of psychiater je misschien Strattera voor. In Strattera zit een ander werkzaam stofje, namelijk Atomoxetine. Bij Atomoxetine duurt het een paar weken voor je effect kan merken. Het kan helpen om je concentratie te verbeteren en je minder onrustig te laten zijn. Bij 80 à 90% van de ADHD’ers zullen de medicijnen effectief zijn (d.w.z. het concentratievermogen verbeteren zonder bijwerkingen). Dat betekent dat bij 10 tot 20% van de mensen medicatie niet werkt. Je behandelaar zal soms verschillende doseringen of vormen van medicatie proberen om voor jou tot de meest effectieve medicatie te komen.

Problemen met slaap (inslapen of doorslapen) komen voor. Een arts kan hiervoor melatonine voorschrijven. Melatonine is een stof die bij iedereen in het lichaam voorkomt en de eigenschap heeft dat het je bioritme wat kan opschuiven. Daardoor verbetert je slaap-waak ritme.

Wat als je stopt met medicijnen?

Je kunt zelf met medicatie stoppen en beginnen, maar meestal is het goed om dat in overleg met je behandelaar (en ouders) te doen.

Uiteraard zal, als je stopt, het medicijn geen effect hebben totdat je er opnieuw mee begint. In tegenstelling tot antibiotica en antidepressiva hoef je geen constante hoeveelheid in je bloed te hebben om er baat bij te hebben. Als je met medicatie begint en merkt dat er verbetering optreedt, wil dat niet zeggen dat je het hele leven moet slikken. Soms kun je nieuwe gewoonten aanleren in de periode dat je medicatie inneemt. Deze gewoonten kun je ook volhouden als je ze niet meer gebruikt. Hierdoor kun je met de medicijnen stoppen. Je hersenen hebben als het ware ‘geleerd’ hoe ze zich moeten concentreren, en minder impulsief en druk zijn.